Can Cung — Ngũ Hổ Độn
Palace Stems (Five Tiger Escape)
Mỗi cung trên lá số có một can cung — chữ Can (Giáp…Quý) ghép với chi cố định của ô (Tý…Hợi), ví dụ Đinh Hợi. Chi thì cố định theo vị trí; chỉ có can là phải tính. Phép tính đó gọi là Ngũ Hổ Độn (五虎遁) — "năm con hổ độn" — và nó dùng chung cho cả việc gán can cho 12 tháng của một năm.
1 · Hai bước tính
Bước 1 — Can năm → can cung Dần. Can năm sinh quyết định can đặt ở cung Dần (khởi điểm). Năm con hổ (Dần) nào cũng bắt đầu từ đây, nên gọi là "ngũ hổ độn":
| Can năm | Cung Dần thành |
|---|---|
| Giáp · Kỷ | Bính Dần |
| Ất · Canh | Mậu Dần |
| Bính · Tân | Canh Dần |
| Đinh · Nhâm | Nhâm Dần |
| Mậu · Quý | Giáp Dần |
Bước 2 — Đi thuận, mỗi cung +1 can.Từ cung Dần đi theo chiều kim đồng hồ (Dần → Mão → Thìn → …), mỗi cung tiến một can. Vì 12 chi nhiều hơn 10 can nên can quay vòng — hai cung Tý & Sửu lặp lại can của Dần & Mão.
2 · Thử tính
Năm Canh · cung Hợi → can cung Đinh (Đinh Hợi)
Năm Canh → cung Dần khởi Mậu (Mậu Dần), rồi đi thuận mỗi cung +1 can.
+0
Mậu
Dần
+1
Kỷ
Mão
+2
Canh
Thìn
+3
Tân
Tỵ
+4
Nhâm
Ngọ
+5
Quý
Mùi
+6
Giáp
Thân
+7
Ất
Dậu
+8
Bính
Tuất
+9
Đinh
Hợi
+10
Mậu
Tý
+11
Kỷ
Sửu
Công thức:
can Dần = (Can năm mod 5 × 2 + 2) mod 10; can cung = (can Dần + số bước từ Dần) mod 10.3 · Can cung dùng để làm gì
- Kích Tứ Hóa của vận. Khi Đại Vận / Lưu Niên đi tới một cung, can của cung đó phát ra một bộ Tứ Hóa mới lên toàn lá số — đây chính là cơ chế khiến "số chuyển động" theo thời gian.
- Tra Nạp Âm của cung. Can + chi của cung → ngũ hành nạp âm (vd Đinh Hợi → Ốc Thượng Thổ).
- Hiểu vì sao cùng một chi lại khác can. Cung Hợi của người tuổi Canh là Đinh Hợi, nhưng của người tuổi Giáp lại là Ất Hợi — vì can năm khác nhau.