Tử Vi là một môn nhân-mệnh-học thuộc nhóm Nhân trong tam tài Thiên — Địa — Nhân. Nghiên cứu con người cụ thể từ khi sinh đến khi mất, qua các mối quan hệ nội tâm và ngoại cảnh.
Nguồn gốc
Khởi nguyên từ thiên văn, tương truyền do Tổ sư Hy Di Trần Đoàn — đạo sĩ đời Tống — sáng lập.
Cơ sở: hệ thống cung và sao phối hợp theo giờ-ngày-tháng-năm sinh âm lịch và giới tính → tạo thành lá số.
Tổng số lá số khả dĩ
Một số lượng hữu hạn nhưng đủ lớn để mỗi lá số mô tả đặc trưng riêng của một người. Lá số có thể đọc ở 4 mức thời gian: đại vận (10 năm), tiểu vận (1 năm), nguyệt vận (1 tháng), nhật vận (1 ngày).
Thời — Thế — Vận
Phương pháp luận đặt mọi lá số trên ba trục:
- Thời — môi trường, bối cảnh thời đại sinh ra.
- Thế — vị trí cung Mệnh.
- Vận — diễn biến thời gian (đại vận, tiểu vận, nguyệt vận, nhật vận).
“Mệnh tốt không bằng thân tốt, thân tốt không bằng vận tốt” — đề cao yếu tố vận. Để thành công, cổ nhân nói cần đủ thiên thời, địa lợi, nhân hòa — trong đó nhân hòa được coi trọng nhất.
Các mạch truyền thừa
- Trong cung vua dưới dạng thư tịch do các quan trông coi.
- Trong giới nho học, sĩ phu (tiến vi quan, thoái vi sư) dạy cho học trò.
- Thầy số trong dân gian.
- Truyền thừa theo các danh môn (Tử Vân, Trung Châu, Tứ Hóa, Tam Hợp…).
Việt Nam có Tử Vi Đông A thời nhà Trần, với Huệ Túc Phu Nhân dùng Tử Vi đề xuất chọn Trần Quốc Tuấn làm Quốc Công Tiết Chế. Các tác phẩm Việt: Tử Vi Đẩu Số Tân Biên (Vân Đằng Thái Thứ Lang), Tử Vi Ảo Bí (Việt Viêm Tử), Tử Vi Hàm Số (Nguyễn Phát Lộc), Tử Vi Nghiệm Lý Toàn Thư (Thiên Lương)…