Viên Như cho rằng Lạc Thư không phải sắp xếp tuỳ tiện mà là kết quả của một công thức biến dịch Âm Dương khách quan. Hà Đồ có 4 trục — Tung, Hoành, Tả, Hữu — mỗi trục mang một cặp quái. Khi 4 trục tương tác ngoại tại theo trình tự 1→4→3→2→1, các quái lần lượt đổi chỗ và Hà Đồ biến thành Lạc Thư.
Bốn trục: Tung 1 (Càn–Khôn, Dương) · Hoành 2 (Khảm–Ly, Âm) · Tả 3 (Đoài–Chấn, Dương) · Hữu 4 (Tốn–Cấn, Âm). Đây là bản đồ "bản thể".
| Trục | Lý số | Cặp quái | Âm/Dương |
|---|---|---|---|
| Tung | 1 | Càn–Khôn | Dương |
| Hoành | 2 | Khảm–Ly | Âm |
| Tả | 3 | Đoài–Chấn | Dương |
| Hữu | 4 | Tốn–Cấn | Âm |
Quy luật lý số 5–10
Trong Hà Đồ, trung tâm là 5 và 10. Khi biến sang Lạc Thư chỉ còn 5 ở giữa: 10 = 2+8 = 3+7 = 4+6 = 1+9, nghĩa là 10 đã “phân phối” vào các cặp số đối diện ở 4 hướng.
Số Dương 1, 3, 7, 9 luôn nằm trên vòng tròn (Dương). Số Âm 2, 4, 6, 8 luôn nằm trên hình vuông (Âm). Vị trí của lý số theo Âm-Dương không thay đổi dù ở Hà Đồ hay Lạc Thư.
Tại sao điều này quan trọng
Hơn 6500 năm qua không có sách nào giải thích vì sao Hậu Thiên Bát Quái lại có hình dạng đó. Người ta dùng nó cho phong thuỷ, tử vi, lịch — nhưng không ai biết tại sao. Công thức này, nếu đúng, chứng minh Lạc Thư có nguồn gốc khách quan — không do người xưa tự sắp xếp. Đồng thời, vì cả Hà Đồ lẫn Lạc Thư đều xuất hiện trên mặt trống đồng (xem Bài 1 & Bài 3), cùng một dân tộc — Lạc Việt — đã làm ra cả hai.